Nhập hàng tiểu ngạch qua đường mòn, lối mở biên giới từ lâu được nhiều chủ shop online lựa chọn vì thủ tục đơn giản, chi phí ban đầu có vẻ thấp hơn chính ngạch. Tuy nhiên, đằng sau sự "tiện lợi" đó là hàng loạt rủi ro có thể khiến người kinh doanh mất trắng cả vốn lẫn lô hàng chỉ trong một chuyến hàng. Dưới đây là 5 rủi ro lớn nhất mà bất kỳ ai đang cân nhắc nhập tiểu ngạch cũng cần nắm rõ.
1. Rủi ro bị giữ hàng, tịch thu do không đủ giấy tờ hợp pháp
Hàng tiểu ngạch thường không có đầy đủ hoá đơn, chứng từ nguồn gốc xuất xứ như hàng chính ngạch. Khi lực lượng quản lý thị trường hoặc cơ quan chức năng kiểm tra trên đường vận chuyển hoặc tại kho, hàng hoá rất dễ bị lập biên bản, tạm giữ hoặc tịch thu vì không chứng minh được nguồn gốc hợp pháp. Với những lô hàng giá trị lớn, thiệt hại có thể lên tới hàng trăm triệu đồng chỉ trong một lần kiểm tra.
2. Rủi ro về chất lượng và hàng giả, hàng nhái
Vì không đi qua quy trình kiểm soát chất lượng, kiểm dịch như hàng chính ngạch, hàng tiểu ngạch tiềm ẩn nguy cơ cao về hàng kém chất lượng, hàng giả, hàng nhái thương hiệu. Người mua hàng cuối thường không có cách nào khiếu nại hay đổi trả với đầu mối cung cấp bên kia biên giới, dẫn tới việc chủ shop phải tự gánh chịu toàn bộ thiệt hại khi bị khách hàng phản ánh, trả hàng hàng loạt.
3. Rủi ro về dòng vốn khi hàng bị ách tắc dọc đường
Đường tiểu ngạch phụ thuộc nhiều vào tình hình biên giới, chính sách kiểm soát của từng địa phương và thời điểm trong năm. Chỉ cần một đợt siết chặt kiểm tra, hàng có thể bị ách tắc nhiều ngày, thậm chí nhiều tuần tại khu vực biên giới. Trong thời gian đó, vốn của người kinh doanh bị "đóng băng" hoàn toàn trong lô hàng, trong khi các chi phí như lưu kho, bến bãi vẫn phát sinh mỗi ngày.
4. Rủi ro không có hoá đơn VAT hợp lệ để hạch toán
Đây là rủi ro đặc biệt nghiêm trọng với các doanh nghiệp thương mại, nhà máy cần chứng từ đầu vào để kê khai thuế và hạch toán chi phí hợp lệ. Hàng tiểu ngạch hầu như không có hoá đơn giá trị gia tăng đúng quy định, khiến doanh nghiệp không thể đưa vào chi phí hợp lý, ảnh hưởng trực tiếp đến việc quyết toán thuế và có thể bị truy thu, xử phạt nếu bị thanh tra thuế phát hiện sử dụng hàng không rõ nguồn gốc trong hoạt động kinh doanh chính thức.
5. Rủi ro mất trắng vì không có đơn vị chịu trách nhiệm rõ ràng
Trong chuỗi tiểu ngạch, hàng hoá thường đi qua nhiều đầu mối trung gian không chính danh, không có hợp đồng hay cam kết trách nhiệm rõ ràng bằng văn bản. Khi xảy ra sự cố như mất hàng, hư hỏng, giao sai hàng, người kinh doanh gần như không có cơ sở pháp lý để khiếu nại hay đòi bồi thường, khác hẳn với việc làm việc qua đơn vị logistics chính ngạch có hợp đồng, có pháp nhân rõ ràng.
Vậy nên chọn hướng đi nào?
Với xu hướng quản lý ngày càng chặt chẽ theo quy định hiện hành, con đường tiểu ngạch đang dần thu hẹp và rủi ro ngày càng tăng cao, đặc biệt với những lô hàng giá trị lớn hoặc kinh doanh dài hạn. Với các chủ shop online, doanh nghiệp thương mại cần hoá đơn VAT hay nhà máy nhập nguyên liệu sản xuất, việc chuyển sang nhập khẩu chính ngạch không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro pháp lý mà còn tạo nền tảng vững chắc để mở rộng quy mô kinh doanh lâu dài, minh bạch và có thể mở rộng hợp tác với đối tác lớn.