Bên cạnh hàng hoá mua bán thương mại thông thường (hàng mậu dịch), nhiều doanh nghiệp và cá nhân còn phát sinh nhu cầu xuất nhập khẩu hàng phi mậu dịch — loại hình có quy trình và mục đích sử dụng khác biệt, dễ gây nhầm lẫn nếu không nắm rõ.
Hàng phi mậu dịch là gì
Hàng phi mậu dịch là hàng hoá xuất nhập khẩu không nhằm mục đích mua bán, kinh doanh thương mại, mà phục vụ các mục đích khác như: hàng mẫu, hàng quà biếu tặng, hàng viện trợ, hàng tham gia hội chợ triển lãm, hàng phục vụ nghiên cứu khoa học, tài sản di chuyển của cá nhân, hoặc hàng hoá của các cơ quan, tổ chức không nhằm mục đích kinh doanh.
Đặc điểm khác biệt so với hàng mậu dịch
- Không có hợp đồng mua bán thương mại kèm theo, thay vào đó thường có thư mời, giấy xác nhận hàng mẫu, hoặc văn bản giải trình mục đích sử dụng.
- Trị giá khai báo thường được xác định dựa trên trị giá thực tế hoặc giá trị khai báo của người gửi, không dựa trên hoá đơn thương mại theo nghĩa mua bán.
- Có thể được áp dụng chính sách miễn, giảm thuế trong một số trường hợp cụ thể theo quy định (ví dụ hàng mẫu không nhằm mục đích bán lại, quà biếu có giá trị trong hạn mức miễn thuế).
- Thủ tục khai báo có mẫu tờ khai và mã loại hình riêng biệt so với hàng mậu dịch.
Những lưu ý quan trọng khi làm thủ tục hàng phi mậu dịch
- Cần xác định chính xác mục đích sử dụng của lô hàng ngay từ đầu, vì đây là căn cứ để cơ quan hải quan áp dụng chính sách thuế và thủ tục phù hợp.
- Chuẩn bị đầy đủ chứng từ chứng minh mục đích phi thương mại như thư mời tham gia hội chợ, xác nhận của đơn vị nhận viện trợ, hoặc cam kết không sử dụng vào mục đích kinh doanh.
- Đối với hàng mẫu, doanh nghiệp cần lưu ý về hạn mức giá trị hoặc hình thức xử lý mẫu (huỷ, tái xuất) sau khi hoàn thành mục đích sử dụng để tránh bị coi là hàng kinh doanh trá hình.
- Một số mặt hàng dù đi theo diện phi mậu dịch vẫn có thể thuộc danh mục quản lý chuyên ngành hoặc cần giấy phép, doanh nghiệp không nên chủ quan bỏ qua bước kiểm tra này.
Vì sao doanh nghiệp cần phân biệt rõ ràng ngay từ đầu
Việc khai báo sai loại hình (đưa hàng mậu dịch vào diện phi mậu dịch để né tránh nghĩa vụ thuế, hoặc ngược lại) tiềm ẩn rủi ro pháp lý và có thể bị xử lý theo quy định về gian lận thương mại. Với các doanh nghiệp thương mại điện tử thường xuyên nhập hàng mẫu để test thị trường trước khi đặt hàng số lượng lớn, việc hiểu rõ và tách bạch quy trình cho từng loại hình hàng hoá sẽ giúp tối ưu chi phí hợp pháp, đồng thời tránh những rắc rối không đáng có khi làm việc với cơ quan hải quan.