Thư tín dụng (L/C) là phương thức thanh toán được xem là an toàn bậc nhất trong thương mại quốc tế nhờ có sự cam kết của ngân hàng. Tuy nhiên, không phải loại L/C nào cũng mang lại mức độ an toàn như nhau. Một trong những cách phân loại quan trọng nhất là dựa trên khả năng hủy ngang hay không hủy ngang của thư tín dụng - yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người bán.
L/C hủy ngang (Revocable L/C) là gì?
L/C hủy ngang là loại thư tín dụng mà ngân hàng phát hành có quyền sửa đổi hoặc hủy bỏ bất cứ lúc nào mà không cần thông báo trước hoặc không cần sự đồng ý của người bán (người thụ hưởng). Chính vì đặc điểm này, L/C hủy ngang gần như không đảm bảo được quyền lợi cho bên bán - người bán có thể chuẩn bị hàng, giao hàng xong nhưng thư tín dụng vẫn có thể bị hủy trước khi thanh toán được thực hiện.
Do rủi ro quá cao và không phù hợp với bản chất "bảo đảm thanh toán" của công cụ tín dụng chứng từ, L/C hủy ngang hiện nay gần như không còn được sử dụng trong thực tế thương mại quốc tế.
L/C không hủy ngang (Irrevocable L/C) là gì?
L/C không hủy ngang là loại thư tín dụng mà sau khi đã phát hành, ngân hàng phát hành không được tự ý sửa đổi hoặc hủy bỏ nếu không có sự đồng ý của tất cả các bên liên quan, bao gồm người bán, người mua và ngân hàng thông báo (nếu có). Đây là cam kết chắc chắn của ngân hàng phát hành: sẽ thanh toán cho người bán nếu bộ chứng từ xuất trình phù hợp hoàn toàn với các điều khoản, điều kiện quy định trong L/C.
Theo thông lệ quốc tế và quy tắc UCP 600 (Uniform Customs and Practice for Documentary Credits) do ICC ban hành - bộ quy tắc được áp dụng rộng rãi nhất cho giao dịch L/C toàn cầu, nếu trên L/C không ghi rõ là "revocable" hay "irrevocable", thư tín dụng đó mặc nhiên được hiểu là không hủy ngang. Đây chính là lý do vì sao Irrevocable L/C trở thành loại hình phổ biến gần như tuyệt đối trong thực tế hiện nay.
Bảng so sánh hai loại L/C
| Tiêu chí | L/C hủy ngang | L/C không hủy ngang |
|---|---|---|
| Khả năng sửa đổi/hủy bỏ | Tự do, không cần báo trước | Phải có sự đồng ý của các bên liên quan |
| Mức độ an toàn cho người bán | Rất thấp | Cao |
| Mức độ phổ biến hiện nay | Gần như không còn sử dụng | Phổ biến, là loại tiêu chuẩn |
| Phù hợp với | Không khuyến khích sử dụng | Hầu hết giao dịch xuất nhập khẩu |
Doanh nghiệp cần lưu ý gì khi nhận L/C?
Khi là bên xuất khẩu (bán hàng) và nhận thanh toán qua L/C, doanh nghiệp cần kiểm tra kỹ trên bề mặt thư tín dụng xem có ghi rõ "Irrevocable" hay không. Nếu L/C không ghi rõ loại hình, cần đối chiếu thêm với thông lệ UCP mà L/C dẫn chiếu để xác nhận. Ngoài ra, dù là L/C không hủy ngang, doanh nghiệp vẫn cần đọc kỹ toàn bộ điều khoản, đặc biệt là yêu cầu về bộ chứng từ (vận đơn, hóa đơn, chứng nhận xuất xứ, chứng nhận chất lượng...) để đảm bảo có thể xuất trình chứng từ hoàn toàn phù hợp, tránh bị ngân hàng từ chối thanh toán do sai sót chứng từ (discrepancy) - một trong những nguyên nhân phổ biến nhất khiến doanh nghiệp xuất khẩu bị chậm hoặc mất quyền được thanh toán dù đã giao hàng đầy đủ.