Bên cạnh FOB, CIF là điều kiện Incoterms được nhiều nhà cung cấp Trung Quốc chào giá khi bán hàng cho doanh nghiệp Việt Nam. Với CIF, người mua tưởng chừng "nhàn" hơn vì không phải lo khâu vận chuyển quốc tế, nhưng thực tế vẫn có những rủi ro và chi phí ẩn mà doanh nghiệp cần hiểu rõ trước khi ký hợp đồng.

CIF là gì?

CIF (Cost, Insurance and Freight - Tiền hàng, Bảo hiểm và Cước phí) là điều kiện quy định người bán chịu trách nhiệm và chi phí vận chuyển hàng hóa bằng đường biển đến cảng đích, đồng thời phải mua bảo hiểm hàng hóa ở mức tối thiểu cho lô hàng trong suốt quá trình vận chuyển. Giống như FOB, CIF chỉ áp dụng cho vận tải đường biển hoặc đường thủy nội địa.

Cách ghi chuẩn trong hợp đồng: "CIF [tên cảng đến], Incoterms 2020", ví dụ "CIF Cat Lai Port, Incoterms 2020".

Trách nhiệm của người bán và người mua trong CIF

Người bán chịu trách nhiệm: đóng gói hàng, làm thủ tục xuất khẩu, vận chuyển đến cảng xếp hàng, thuê tàu và trả cước vận chuyển đến cảng đích, mua bảo hiểm hàng hóa tối thiểu theo điều khoản Institute Cargo Clauses (C) - mức bảo hiểm cơ bản nhất.

Người mua chịu trách nhiệm: nhận hàng tại cảng đến, làm thủ tục thông quan nhập khẩu, vận chuyển nội địa về kho. Điểm cần đặc biệt lưu ý: mặc dù người bán trả cước và mua bảo hiểm, nhưng rủi ro đối với hàng hóa đã chuyển sang người mua ngay khi hàng được xếp lên tàu tại cảng đi - giống hệt thời điểm chuyển rủi ro của FOB. Đây là điểm khác biệt quan trọng giữa "ai trả tiền" và "ai chịu rủi ro" mà nhiều doanh nghiệp hay nhầm lẫn.

Công thức tính giá CIF

Giá CIF được tính dựa trên giá FOB cộng thêm chi phí cước vận chuyển (Freight - F) và phí bảo hiểm (Insurance - I):

CIF = FOB + F + I

Trong đó, phí bảo hiểm (I) thường được tính theo công thức:

I = CIF × R, suy ra CIF = (FOB + F) / (1 - R)

Với R là tỷ lệ phí bảo hiểm (thường dao động khoảng 0,1% - 0,3% tùy loại hàng hóa và mức bảo hiểm mua).

Ví dụ tính giá CIF cụ thể

Giả sử một lô hàng có giá FOB tại cảng Quảng Châu là 10.000 USD, cước vận chuyển biển về cảng Cát Lái là 300 USD, tỷ lệ phí bảo hiểm R = 0,2% (0,002):

CIF = (10.000 + 300) / (1 - 0,002) = 10.300 / 0,998 ≈ 10.320,64 USD

Như vậy phí bảo hiểm trong trường hợp này là: 10.320,64 - 10.300 = khoảng 20,64 USD.

Doanh nghiệp cần lưu ý gì khi mua CIF?

Vì mức bảo hiểm tối thiểu theo CIF (Institute Cargo Clauses C) chỉ bảo hiểm các rủi ro cơ bản (cháy nổ, tàu chìm, đắm tàu...), không bao gồm nhiều rủi ro phổ biến khác như hàng bị ướt, va đập, trầy xước trong quá trình xếp dỡ. Do đó, nếu lô hàng có giá trị cao hoặc dễ hư hỏng, doanh nghiệp nên chủ động đàm phán để bên bán mua thêm bảo hiểm ở mức cao hơn (Institute Cargo Clauses A - bảo hiểm mọi rủi ro), hoặc tự mua thêm bảo hiểm bổ sung tại Việt Nam để đảm bảo quyền lợi khi có sự cố xảy ra trong quá trình vận chuyển.