Bên cạnh thủ tục hải quan thông thường, nhiều mặt hàng xuất nhập khẩu còn phải trải qua bước kiểm tra chuyên ngành do các bộ, ngành quản lý chuyên môn thực hiện. Đây là bước dễ gây chậm trễ nhất nếu doanh nghiệp không nắm rõ ngay từ khi lên kế hoạch nhập hàng.
Kiểm tra chuyên ngành là gì
Kiểm tra chuyên ngành là hoạt động kiểm tra về chất lượng, an toàn thực phẩm, kiểm dịch động thực vật, hiệu suất năng lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật... do các cơ quan quản lý chuyên ngành (ngoài cơ quan hải quan) thực hiện đối với hàng hoá xuất nhập khẩu thuộc danh mục quản lý. Kết quả kiểm tra chuyên ngành là căn cứ để cơ quan hải quan quyết định thông quan lô hàng.
Những nhóm hàng thường phải kiểm tra chuyên ngành
- Thực phẩm, phụ gia thực phẩm, nguyên liệu sản xuất thực phẩm.
- Mỹ phẩm, hoá chất, sản phẩm có chứa hoá chất.
- Máy móc, thiết bị đã qua sử dụng, thiết bị điện - điện tử liên quan đến an toàn, hiệu suất năng lượng.
- Động vật, thực vật, sản phẩm có nguồn gốc động thực vật cần kiểm dịch.
- Vật liệu xây dựng, đồ chơi trẻ em, sản phẩm dệt may thuộc diện kiểm tra chất lượng.
Danh mục cụ thể và cơ quan quản lý chuyên ngành tương ứng (Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp, Bộ Khoa học Công nghệ, Bộ Công Thương...) có thể thay đổi theo từng thời kỳ, vì vậy doanh nghiệp nên tra cứu kỹ trước mỗi lô hàng, đặc biệt với mặt hàng nhập khẩu lần đầu.
Quy trình thực hiện kiểm tra chuyên ngành
- Bước 1 — Đăng ký kiểm tra: doanh nghiệp nộp hồ sơ đăng ký kiểm tra chuyên ngành tại cơ quan quản lý chuyên ngành có thẩm quyền, thường thực hiện song song hoặc ngay sau khi truyền tờ khai hải quan.
- Bước 2 — Lấy mẫu, kiểm tra thực tế: cơ quan chuyên ngành hoặc đơn vị được chỉ định lấy mẫu hàng hoá để kiểm nghiệm, đánh giá theo tiêu chuẩn áp dụng.
- Bước 3 — Cấp kết quả: sau khi có kết quả kiểm tra đạt yêu cầu, cơ quan chuyên ngành cấp giấy chứng nhận hoặc thông báo kết quả kiểm tra.
- Bước 4 — Bổ sung cho hồ sơ hải quan: doanh nghiệp nộp kết quả kiểm tra chuyên ngành cho cơ quan hải quan để hoàn tất thủ tục thông quan.
Cách giảm thiểu rủi ro chậm trễ do kiểm tra chuyên ngành
Vì thời gian kiểm tra chuyên ngành phụ thuộc vào cơ quan quản lý bên ngoài hải quan, doanh nghiệp khó chủ động hoàn toàn về mặt thời gian. Tuy nhiên, có thể giảm thiểu rủi ro bằng cách:
- Xác định trước mặt hàng có thuộc diện kiểm tra chuyên ngành hay không ngay từ khâu đàm phán, đặt hàng với nhà cung cấp.
- Chuẩn bị hồ sơ đăng ký kiểm tra song song với thời gian hàng đang vận chuyển, thay vì chờ hàng cập cảng mới bắt đầu làm thủ tục.
- Làm việc với đơn vị logistics có kinh nghiệm để nắm rõ các cơ quan kiểm tra chuyên ngành phù hợp và thời gian xử lý dự kiến cho từng loại mặt hàng.
Việc chủ động ngay từ đầu chuỗi cung ứng giúp doanh nghiệp tránh được tình trạng hàng nằm chờ tại cảng, phát sinh chi phí lưu kho ngoài kế hoạch — điều đặc biệt quan trọng với các doanh nghiệp thương mại đang cần quay vòng vốn nhanh.